Portal Orzeczeń Sądu Apelacyjnego w Białymstoku

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 września 2022 r.

Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Dorota Elżbieta Zarzecka

Protokolant: Anna Niemyjska - Bocian

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2022 r. w B.

sprawy z odwołania S. P.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P.

o wypłatę emerytury

na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P.

od wyroku Sądu Okręgowego w Ostrołęce III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 listopada 2021 r. sygn. akt III U 495/21

I.  oddala apelację;

II.  zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. na rzecz S. P. 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za II instancję z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty.

Sygn. akt III AUa 1716/21

UZASADNIENIE

Decyzją z 25 czerwca 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. odmówił S. P. wypłaty emerytury.

S. P. wniósł odwołanie od tej decyzji. Zażądał wypłaty emerytury począwszy od dnia 11.03.2020 r.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, z uwagi na brak podstaw do wypłaty emerytury z ZUS, wobec uprawnienia S. P. do emerytury rolniczej. Zdaniem organu rentowego nie zachodzą podstawy do jednoczesnej wypłaty obu świadczeń. Emerytura rolnicza jest wyższa od emerytury pracowniczej, zatem to ona jest wypłacana.

Wyrokiem z 17 listopada 2021 r. Sąd Okręgowy w Ostrołęce zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał S. P. prawo do wypłaty emerytury począwszy od dnia 01.04.2020 r. (pkt 1); w pozostałym zakresie oddalił odwołanie (pkt 2); stwierdził brak odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji (pkt 3); zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w P. na rzecz S. P. 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego (pkt 4).

Sąd Okręgowy ustalił, że S. P. urodził się (...) Od 1.01.1984 r. uprawniony był do renty rolniczej w związku z wypadkiem podczas pracy w rolnictwie, na podstawie ustawy z 14.12.1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Rentę tę pobierał nieprzerwanie aż do 31.03.2020 r. Decyzją Prezesa KRUS z 1.04.2020 r. przyznano mu z urzędu emeryturę rolniczą w wysokości dotychczas pobieranej renty rolniczej. Niezależnie od tego podejmował on zatrudnienie poza rolnictwem. Dlatego decyzją z 12.03.2020 r. ZUS przyznał S. P. prawo do emerytury pracowniczej, począwszy od 11.03.2020 r. Przy czym zawiesił wypłatę emerytury z uwagi na fakt kontynuowania przez S. P. ostatniego zatrudnienia. 11.03.2020 r. S. P. złożył wniosek o podjęcie wypłaty świadczenia, dołączając świadectwo pracy, z którego wynikało, że z dniem 10.03.2020 r. rozwiązał stosunek pracy. Decyzją z 17.03.2020 r. ZUS odmówił wypłaty emerytury pracowniczej, wskazując, że pobiera on rentę rolniczą i brak jest podstaw do jednoczesnego wypłacenia obu tych świadczeń, a wypłaca się świadczenie korzystniejsze dla wnioskodawcy. Ponieważ renta rolnicza była wyższa, zatem wypłatę emerytury pracowniczej zawieszono.

27.04.2021 r. S. P. złożył w ZUS kolejny wniosek o wypłatę emerytury pracowniczej od 11.03.2020 r. wraz z odsetkami za opóźnienie. Wskazał, że pobiera on emeryturę rolniczą, a nie rentę rolniczą. ZUS potwierdził w KRUS, że S. P. od 1.01.1984 r. miał ustalone prawo do renty rolniczej, a następnie decyzją z 1.04.2020 r. uzyskał prawo do emerytury rolniczej. Uznał jednakże, że brak jest podstaw do jednoczesnej wypłaty tych świadczeń. Stąd zaskarżoną decyzją z 25.06.2021 r. odmówił S. P. wypłaty emerytury pracowniczej.

Sąd Okręgowy wskazał, że w sprawie bezspornym było, że S. P. przysługuje prawo do emerytury pracowniczej oraz emerytury rolniczej. Spór koncentrował się jedynie na kwestii, czy zachodzą podstawy do wypłaty obu świadczeń, a w szczególności emerytury pracowniczej.

Kwestię zbiegu świadczeń rozstrzyga art. 33 ustawy z 20.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 266 ze zm.). W myśl art. 33 ust. 2a ww. ustawy – w razie zbiegu prawa do emerytury rolniczej z emeryturą pracowniczą przyznaną na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu (...) (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 291) – wypłaca się oba świadczenia jednocześnie.

Decyzją Prezesa KRUS z 1.04.2020 r. S. P. uzyskał prawo do emerytury rolniczej. Jest zatem uprawniony do świadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 2a ww. ustawy. Bez znaczenia pozostaje okoliczność, na jakiej podstawie została mu przyznana emerytura rolnicza. Wskazany przepis wymaga jedynie, aby wnioskodawca uprawniony był do emerytury rolniczej. Nie warunkuje wypłaty obu świadczeń od tego, aby emerytura rolnicza była przyznana w oparciu o art. 19 ww. ustawy. Wobec powyższego okoliczność, że wnioskodawca uzyskał prawo do emerytury rolniczej w oparciu o art. 22 ust. 3 ww. ustawy, pozostaje bez znaczenia dla kwestii dotyczącej zbiegu świadczeń. Tak przyznana emerytura rolnicza charakteryzuje się jedynie tym, że odmiennie ustalana jest jej wysokość, albowiem nie może być ona niższa niż dotychczas pobierana renta rolnicza.

Sąd Okręgowy nie zgodził się ze stanowiskiem ZUS, że nie zachodzą podstawy do wypłaty emerytury pracowniczej, gdyż odwołujący miał przyznaną emeryturę rolniczą z urzędu w miejsce dotychczas pobieranej renty rolniczej przyznanej w oparciu o przepisy ustawy z 14.12.1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, a tymczasem art. 33 ust. 2a wymaga, aby emerytura rolnicza była przyznana w oparciu o ustawę z 20.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Sąd wskazał, że argumentacja ZUS jest chybiona, ponieważ S. P. uzyskał prawo do emerytury rolniczej, w oparciu o art. 22 ust. 3 ustawy z 20.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, a nie w oparciu o poprzednio obowiązującą ustawę.

Ustawodawca uwarunkował pobieranie obu świadczeń jedynie od rodzaju emerytury pracowniczej, czemu dał wyraz w treści art. 33 ust. 2a ustawy. Z przepisu tego wynika bowiem, że z dobrodziejstwa wypłaty obu świadczeń mogą skorzystać jedynie osoby, które uzyskały emerytury pracowniczej na podstawie art. 24 ust. 1, art. 24a lub art. 184 przepisów emerytalnych. Odwołujący należy do kręgu takich osób, gdyż uzyskał prawo do emerytury pracowniczej, na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy. Taka regulacja ogranicza krąg uprawnionych do osób, które urodziły się po dniu 31 grudnia 1948 r., co ma znaczenie również do uzyskania uprawnień do emerytury rolniczej. Odwołujący należy do tego kręgu.

W realiach przedmiotowej sprawy oznaczało to, że S. P. uprawniony jest do pobierania jednocześnie emerytury rolniczej i pracowniczej.

Odwołujący wnosił o wypłatę emerytury pracowniczej począwszy od 11.03.2020 r. Sąd uznał jednak, że zachodziły podstawy do jej wypłaty od 1.04.2020 r. tj. od dnia przyznania mu prawa do emerytury rolniczej. Przed tą datą był uprawniony do renty rolniczej, której nie można wypłacać jednocześnie z emeryturą pracowniczą.

Z tych względów Sąd, na mocy art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c., oddalił odwołanie o wypłatę emerytury pracowniczej za okres od 11.03.2020 r. do 31.03.2020 r.

Ustalając, że S. P. ma prawo do wypłaty emerytury pracowniczej od 1.04.2020 r., Sąd miał na uwadze treść art. 135 ust. 3 ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu (...), zgodnie z którym – jeżeli wstrzymanie wypłaty świadczeń nastąpiło na skutek błędu organu rentowego, wypłatę wznawia się, poczynając od miesiąca, w którym je wstrzymano, jednak za okres nie dłuższy niż 3 lata poprzedzające bezpośrednio miesiąc, w którym zgłoszono wniosek o wznowienie wypłaty lub wydano decyzję z urzędu o jej wznowieniu.

Decyzją ZUS z 12.03.2020 r. przyznano S. P. prawo do emerytury pracowniczej. Jednak jej wypłata została zawieszona z uwagi na kontynuowanie przez niego zatrudnienia u dotychczasowego pracodawcy. Dlatego odwołujący rozwiązał stosunek pracy, złożył świadectwo pracy i wniósł o wypłatę emerytury pracowniczej. Decyzją z 17.03.2020 r. odmówiono mu jednak jej wypłaty, wskazując pobieranie przez niego renty rolniczej, która była wyższa od emerytury pracowniczej. ZUS wskazał w tej decyzji, że może być wypłacane jedynie jedno świadczenie wyższe lub wybrane przez wnioskodawcę. W pouczeniu do tej decyzji ZUS w pkt VI wskazał, że w razie zbiegu u jednej osoby prawa do dwóch lub więcej świadczeń emerytalno-rentowych, organ rentowy wypłaca jedno z tych świadczeń – wyższe lub wybrane przez emeryta-rencistę. W dalszej części pouczenia w tym punkcie informującym odwołującego o wyjątkach od tej zasady, nie wskazał jednakże, że w przypadku zbiegu emerytury rolniczej i emerytury pracowniczej przyznanej w oparciu o art. 24 ust. 1 ww. ustawy – odwołującemu przysługuje prawo do wypłaty obu świadczeń jednocześnie.

W ocenie Sądu – w oparciu o informacje płynące z ZUS odwołujący miał prawo być przekonany, że przysługuje mu wypłata jednego tylko świadczenia niezależnie od tego, czy jest to emerytura czy renta rolnicza. Nie został bowiem poinformowany, że zasada wskazana przez ZUS dotyczy tylko renty rolniczej. Zdaniem Sądu – gdyby odwołujący został poinformowany, że w przypadku zbiegu jego emerytury pracowniczej z emeryturą rolniczą będzie mógł pobierać oba świadczenia, niewątpliwie złożyłby wniosek o wypłatę emerytury pracowniczej niezwłocznie po uzyskaniu emerytury rolniczej. Działał jednak w zaufaniu do instytucji ZUS, skąd uzyskał informację, że nie może pobierać dwóch świadczeń. Przez to nie złożył wcześniej wniosku o wypłatę emerytury pracowniczej i zadziałał tym na swoją niekorzyść.

Sąd wskazał, że w judykaturze błąd organu rentowego rozumiany jest szeroko, zgodnie z tzw. obiektywną błędnością decyzji (uchwała SN (7) z 12.01.1995 r., II UZP 28/94). Zdaniem SN, określenie „błąd organu rentowego” obejmuje sytuacje, w których organ rentowy miał podstawy do przyznania świadczenia, lecz z przyczyn leżących po jego stronie tego nie uczynił. Za takie przyczyny można uznać wszelkie zaniedbania tego organu, każdą obiektywną wadliwość decyzji, niezależnie od tego, czy jest ona skutkiem zaniedbania, pomyłki, celowego działania organu rentowego, czy też rezultatem niewłaściwych działań pracodawców albo wadliwej techniki legislacyjnej i w konsekwencji niejednoznaczności stanowionych przepisów. Oznacza to, że przedmiotowe pojęcie obejmuje również niedopełnienie obowiązku działania z urzędu na korzyść osób uprawnionych do świadczeń emerytalno-rentowych (wyrok SN z 17.03.2011 r., I UK 332/10, uchwała SN z 26.11.1997 r., III ZP 40/97, wyrok SA w Szczecinie z 28.10.2008 r., III AUA 40/08). Przy czym błąd decyzji o wstrzymaniu wypłaty świadczenia (art. 135) należy rozumieć tak samo jak błąd decyzji o przyznaniu świadczenia (tak komentarz do art. 133 pod red. B. Gudowskiej, Legalis). Istotną cechą konstrukcyjną „błędu”, odróżniającą go od innych uchybień organów rentowych, jest istnienie mylnego wyobrażenia organu o stanie uprawnień wnioskodawcy (tak komentarz do art. 133 pod red. B. Gudowskiej, Legalis).

Zdaniem Sądu, analiza orzecznictwa Sądu Najwyższego prowadzi do wniosku, że do wydania błędnej decyzji organu rentowego może dojść nie tylko na skutek błędu popełnionego przez sam organ, ale także na skutek błędnych informacji udzielonych przez inne podmioty (tak uchwała SN (7) z 12.01.1995 r., II UZP 28/94, wyrok SN z 8.12.1988 r., II URN 224/88, wyrok SN z 17.03.2011 r., I UK 332/10). W przedmiotowej sprawie ZUS, wydając decyzję z 12.03.2020 r., którą przyznał, lecz zawiesił wypłatę emerytury pracowniczej, był przekonany, iż S. P. przysługiwała wówczas renta rolnicza. Pozostawał zatem w mylnym wyobrażeniu o stanie uprawnień odwołującego. Taką bowiem informację uzyskał z KRUS. Tymczasem odwołujący 65 lat ukończył (...) i w oparciu o art. 22 ust. 3 ustawy z 20.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników od tej daty powinien otrzymać prawo do emerytury rolniczej. Z niewyjaśnionych jednak przyczyn prawo to uzyskał dopiero od 1.04.2020 r. Wobec powyższego w dacie wydawania przez ZUS decyzji z 12.03.2020 r. odwołujący de facto winien być uprawniony zarówno do emerytury rolniczej jak i emerytury pracowniczej. Przy zbiegu tych świadczeń odwołujący miał prawo do wypłaty obu emerytur jednocześnie. KRUS miał świadomość, że przyczyną zawieszenia wypłaty emerytury pracowniczej było przekonanie ZUS, iż odwołujący pobiera rentę rolniczą. Wynikało to bowiem z treści decyzji ZUS z 12.03.2020 r. i z 17.03.2020 r., które zostały pozyskane przez rolniczy organ rentowy już w dniu 23.03.2020 r. Dopiero wskazane decyzje dały Prezesowi KRUS asumpt do przyznania odwołującemu emerytury rolniczej w miejsce dotychczas pobieranej renty rolniczej. Nie przesłał jednak do ZUS informacji zwrotnej o przyznaniu odwołującemu prawa do emerytury rolniczej. Do przyznania prawa do emerytury rolniczej nie doszło na skutej inicjatywy odwołującego, lecz z urzędu. Ponieważ świadczenie było wypłacane w tej samej wysokości, zatem odwołujący nie miał świadomości, że okoliczność, iż jest uprawniony do emerytury rolniczej (a nie renty) zmienia jego uprawnienia w zakresie wypłaty emerytury pracowniczej. Żaden bowiem z organów rentowych nie poinformował go, że w przypadku zbiegu tych świadczeń przysługuje mu prawo do wypłaty obu emerytur, a z pouczenia ZUS wynikało wręcz, że bez znaczenia dla wypłaty emerytury pracowniczej pozostaje dla odwołującego okoliczność, czy jest uprawniony do renty rolniczej czy emerytury rolniczej. Z tych względów zdaniem Sądu oba organy przyczyniły się do błędu, który doprowadził, że nie doszło do wypłaty odwołującemu emerytury pracowniczej od kwietnia 2020 r. Natomiast zgodnie ze wskazaną linią orzeczniczą Sądu Najwyższego – skutki tego błędu obciążają ZUS, który zdaniem Sądu obowiązany jest w realiach przedmiotowej sprawy do wypłaty odwołującemu przyznanej mu emerytury pracowniczej od 1.04.2020 r., w oparciu o art. 135 ust. 3 ww. ustawy.

Rozstrzygając niniejszą sprawę, Sąd miał również na uwadze interpretację art. 135 ust. 3 ww. ustawy dokonaną przez Sąd Najwyższy w wyroku z 31.05.2017 r. (II UK 252/16), w którym stwierdził on, że organy władzy publicznej mają obowiązek zabezpieczyć interesy beneficjentów, tak by prawa tych osób nie zostały naruszone wskutek niezrozumienia czy niejasności przepisów. Zaniedbanie tego obowiązku stanowi błąd organów, a w przypadku organu rentowego jest to błąd w rozumieniu art. 135 ust. 3 ww. ustawy. W przepisie tym przewidziano uproszczony sposób powetowania szkody poniesionej przez uprawnionego do świadczeń z ustawy emerytalnej na skutek błędu organu rentowego przez ustalenie zryczałtowanego świadczenia za okres wstrzymania ich wypłaty, nie dłuższy jednak niż trzy lata. Należy zaliczyć tę normę do kategorii przepisów szczególnych, o jakich mowa w art. 421 k.c., regulujących w sposób odmienny od zasad ogólnych odpowiedzialność Skarbu Państwa przewidzianą w art. 417 k.c. (tak wyrok SN z 24.07.2003 r., I CKN 568/01).

Mając na uwadze te okoliczności, Sąd uznał, że zachodzą podstawy do przyznania odwołującemu prawa do wypłaty emerytury pracowniczej począwszy od 1.04.2020 r. Okres ten mieścił się bowiem w przedziale czasowym, o którym mowa w art. 135 ust. 3 ustawy. Z tych względów Sąd, na mocy art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c., zmienił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 265).

Na koniec Sąd wskazał, że w oparciu o art. 329 § 1 k.p.c. pisemne uzasadnienie wyroku sporządził w zakresie wynikającym z wniosku o sporządzenie uzasadnienia.

Apelację od wyroku Sądu Okręgowego wniósł Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Zaskarżając wyrok w części dotyczącej pkt 1 i 4 zarzucił w tym zakresie wyrokowi:

- naruszenie przepisów art. 33 ust. 2 i ust. 2a, art. 107 ust. 1 w związku z art. 22 ust. 3 ustawy z 20.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że ubezpieczonemu przysługuje prawo do pobierania w zbiegu z emeryturą rolniczą emerytury pracowniczej, w sytuacji gdy pobierana przez niego emerytura rolnicza jest kontynuacją pobieranej renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy przyznanej jako domownikowi na podstawie przepisów ustawy z 14.12.1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin a nie obecnej ustawy.

Wskazując na powyższy zarzut skarżący wniósł o dokonanie zmiany wyroku w zaskarżonej części poprzez oddalenie odwołania.

S. P. wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postepowania, w tym zastępstwa procesowego za II instancję, według norm przepisanych.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja jest bezzasadna i podlega oddaleniu. Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń i wydał trafne, odpowiadające prawu rozstrzygnięcie. Sąd Apelacyjny przyjmuje poczynione w pierwszej instancji ustalenia faktyczne za własne, bez potrzeby ich korekty, czy uzupełniania, czyniąc je zarazem integralną częścią niniejszego orzeczenia, w konsekwencji czego nie zachodzi potrzeba ich szczegółowego powtarzania.

Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, tj. art. 33 ust. 2 i ust. 2a, art. 107 ust. 1 w związku z art. 22 ust. 3 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników i trafnie wywiódł, iż S. P. przysługuje prawo do wypłaty emerytury poczynając od 1 kwietnia 2020 r. Apelacja nie zawiera argumentów, które mogłyby wpłynąć na zmianę zaskarżonego wyroku.

S. P. urodził się (...)

Od 1 stycznia 1984 r. uprawniony był do renty rolniczej w związku z wypadkiem podczas pracy w rolnictwie, na podstawie przepisów ustawy z 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Rentę tę pobierał nieprzerwanie aż do 31.03.2020 r.

Od 1 kwietnia 2020 r. przyznano mu z urzędu emeryturę rolniczą w wysokości dotychczas pobieranej renty rolniczej, na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Decyzją ZUS z 12 marca 2020 r. nabył on również prawo do emerytury pracowniczej, począwszy od 11 marca 2020 r., na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

S. P. domagał się wypłaty równocześnie emerytury pracowniczej i emerytury rolniczej.

Zdaniem Sądu Okręgowego, do sytuacji odwołującego zastosowanie ma przepis art. 33 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników pozwalający na kumulację ww. świadczeń. Wymaga on jedynie, aby wnioskodawca uprawniony był do emerytury rolniczej, w oparciu o przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, zaś okoliczność, na podstawie jakiego przepisu tej ustawy została mu przyznana emerytura rolnicza pozostaje bez znaczenia. Przepis art. 33 ust. 2a nie warunkuje wypłaty obu świadczeń od tego, aby emerytura rolnicza była przyznana w oparciu o art. 19 ustawy. Okoliczność, że wnioskodawca uzyskał prawo do emerytury rolniczej w oparciu o art. 22 ust. 3 ww. ustawy, pozostaje bez znaczenia dla kwestii dotyczącej zbiegu świadczeń.

Natomiast, zdaniem organu rentowego, do sytuacji odwołującego znajduje zastosowanie art. 107 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, bowiem emerytura rolnicza została mu przyznana z urzędu w miejsce dotychczas pobieranej renty rolniczej, nabytej w oparciu o przepisy ustawy z 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Przyznana mu emerytura rolnicza jest kontynuacją uprzednio pobieranej renty rolniczej. Przepis art. 33 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników wymaga aby emerytura rolnicza była przyznana w oparciu o przepisy ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Sąd Apelacyjny nie podziela stanowiska organu rentowego.

Zgodnie z art. 96 ust. 2 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2001 r., poz. 291 ze zm.) odrębne przepisy określają prawo do pobierania świadczeń w zbiegu u jednej osoby prawa do emerytury lub renty z prawem do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego rolników.

Zgodnie z art. 33 ust. 2 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników w razie zbiegu prawa do emerytury lub renty przysługującej na podstawie ustawy z prawem do emerytury lub renty z innego ubezpieczenia społecznego, uprawnionemu wypłaca się jedno wybrane przez niego świadczenie, z zastrzeżeniem ust. 4.

Przepis ust. 2a art. 33 ustawy stanowi, że przepisu ust. 2 nie stosuje się do osób uprawnionych jednocześnie do emerytury rolniczej oraz do emerytury przyznanej na podstawie art. 24 ust. 1, art. 24a lub art. 184 przepisów emerytalnych.

W myśl art. 107 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, w razie zbiegu prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin z prawem do emerytury lub renty z innego ubezpieczenia społecznego stosuje się przepisy dotychczasowe.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego, prawidłowo przyjął Sąd pierwszej instancji, że w rozpoznawanej sprawie znajduje zastosowanie art. 33 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Przepis ten nie warunkuje wypłaty świadczeń w zbiegu w zależności od tego na podstawie jakiego przepisu ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników świadczeniobiorca nabył prawo do emerytury rolniczej, czy w oparciu o art. 19 ustawy, czy na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy.

Z prawomocnych decyzji Prezesa KRUS z 25 marca 2020 r. i 1 kwietnia 2020 r. dotyczących przyznania odwołującemu się emerytury rolniczej i ponownego ustalenia wysokości emerytury (k. 153-156 akt KRUS) wynika, że podstawą prawną przyznania emerytury rolniczej był przepis art. 22 ust. 3 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Oznacza to, że, według rolniczego organu emerytalno-rentowego, odwołujący się spełnił wymóg legitymowania się ubezpieczeniem emerytalno-rentowym, od którego zależy prawo do emerytury rolniczej.

Brzmienie art. 33 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników jest jednoznaczne. Należało zatem dokonać interpretacji tego przepisu wyłącznie według znaczenia językowego wyrażeń w nim zawartych, tj. według wykładni językowej. W związku z tym, że treść art. 33 ust. 2a nie budzi wątpliwości, inne sposoby wykładni, odchodzące od tekstu tego przepisu, nie są konieczne. Byłyby niezbędne do przeprowadzenia jedynie w sytuacji jego niejednoznaczności.

W rozpoznawanej sprawie nie znajduje zastosowania przepis art. 107 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, bowiem jest on przepisem przejściowym (umiejscowionym w Rozdziale 9 - Przepisy przejściowe i końcowe), z istoty nieodnoszącym się do kwestii unormowanych ustawą z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, lecz regulującym wyłącznie stany faktyczne lub prawne przez tę ustawę „zastane".

Przepis art. 107 ust. 1 odsyła do poprzednio obowiązującego stanu prawnego, tj. do ustaw obowiązujących przed dniem 31 grudnia 1990 r., które w przypadku zbiegu prawa do emerytury rolniczej i pracowniczej, dawały możliwość wypłaty świadczenia z jednego tytułu w pełnej wysokości oraz połowy świadczenia z drugiego tytułu (art. 35 ust. 2 pkt 1 ustawy z 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, Dz. U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 z późn. zm.).

Przepis art. 107 ust. 1 ustawy nie otwiera możliwości wypłaty w zbiegu świadczeń nieistniejących w dniu jego wejścia w życie.

Generalnie w przepisach przejściowych reguluje się wpływ nowej albo znowelizowanej ustawy na stosunki powstałe pod działaniem ustawy albo ustaw dotychczasowych bez względu na to, czy do tych stosunków zamierza się stosować przepisy dotychczasowe, przepisy nowe czy przepisy regulujące ten wpływ w sposób odmienny od przepisów dotychczasowych i przepisów nowych (por. rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie „Zasad techniki prawodawczej” - Dz. U. 2016 poz. 283).

Sąd Najwyższy w wyroku z 10 lutego 2010 r. sygn. akt II UK 155/09 LEX nr 583804 podobnie wskazał, że wykładnia art. 107 ustawy z 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników prowadzi do stwierdzenia, że na zasadach dotychczasowych wypłaca się emerytury lub renty za gospodarstwo rolne przekazane przed wejściem w życie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, tym tylko rolnikom, którzy w dniu wejścia w życie tego przepisu mieli ustalone już prawo do innego świadczenia - nierolniczego. (…) Wskazał ponadto, że zasady wypłaty świadczeń rolniczych ulegały zmianom. Art. 35 ust. 2 ustawy z 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, w którym pierwotnie (w brzmieniu Dz. U. z 1983 r. Nr 40, poz. 268) stanowił, że rolnikowi, w wypadku zbiegu prawa do emerytury lub renty przewidzianych ustawą z prawem do innego świadczenia o charakterze rentowym, przysługiwało wybrane przez niego świadczenie, powiększone o połowę drugiego. Ustawą z 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 10, poz. 53) wprowadzono zasadę pobierania jednego świadczenia poczynając od 1 stycznia 1989 r. Wprowadzono również przepis, który był interpretowany jako gwarancja pobierania na dotychczasowych zasadach świadczeń, do których prawo ustalono przed dniem 1 stycznia 1989 r. (art. 4 ust. 1) oraz świadczeń ustalonych po tym dniu osobom, które do dnia wejścia w życie ustawy podlegały podwójnemu ubezpieczeniu i które przekażą gospodarstwo rolne do dnia 31 grudnia 1989 r. (art. 4 ust. 2). Z kolei w art. 8 ust. 3 ustawy z 24 lutego 1990 r. o niektórych warunkach funkcjonowania ubezpieczenia społecznego rolników i członków ich rodzin w 1990 r. (Dz. U. Nr 14, poz. 90) termin określony w art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. został przedłużony do 31 grudnia 1990 r. dla osób, które złożą wniosek o przyznanie świadczenia do 30 czerwca 1990 r. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 22 listopada 1995 r. w sprawie sygn. II UZP 18/15 Sąd Najwyższy potwierdził, że od dnia 1 stycznia 1989 r., na mocy ustawy z 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym dokonano nowelizacji art. 35 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. wprowadzając jako zasadę pobieranie jednego świadczenia.

Tożsame stanowisko zajął Sąd Apelacyjny w wyroku z 20 stycznia 1997 r. sygn. akt III AUa 1132/97 LEX nr 1680317. Wskazał, że przepis art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1993 r. Nr 71, poz. 342 z późn. zm.) ma zastosowanie do osób, które w dniu wejścia w życie ustawy spełniały warunki do świadczenia z ubezpieczenia społecznego rolników i do świadczenia z innego ubezpieczenia społecznego; stanowi on ochronę praw nabytych na podstawie art. 35 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 z późn. zm.).

Biorąc pod uwagę fakt, że S. P. przyznano prawo do dwóch świadczeń: emerytury rolniczej (od 1 kwietnia 2020 r.), na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz do emerytury pracowniczej (od 11 marca 2020 r.), na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, to zgodnie z art. 33 ust. 2a ustawy o ubezpieczaniu społecznym rolników, przysługuje mu prawo do wypłaty dwóch świadczeń a nie do zbiegu świadczeń według przepisów dotychczasowych.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia apelacji organu rentowego. Dlatego też, na podstawie art. 385 k.p.c., oddalił apelację (punkt I).

O kosztach postępowania apelacyjnego, Sąd orzekł, na podstawie art. 108 § 1 k.p.c. w związku z art. 99 k.p.c. i art. 98 § 1 i 3 k.p.c. Wynagrodzenie pełnomocnika organu rentowego za postępowanie przed Sądem drugiej instancji ustalono zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Na podstawie art. 98 § 1 ¹ k.p.c. od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu przyznano odsetki w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty (punkt II wyroku).